مولود زندی‌نژاد – موزه هنرهای معاصر فلسطین از جمله مجموعه‌های وابسته به فرهنگستان هنر است که با برگزاری نمایشگاه‌هایی با مضامین هنرهای اسلامی فعالیت می‌کند. این مجموعه از دهم دی ماه میزبان نمایشگاه خوشنویسی با عنوان «سروش آسمانی» شده است.

در این نمایشگاه بیش از ۵۰ اثر خوشنویسی از غلامرضا راهپیما در معرض دید عموم قرار گرفته که با خطوط ثلث، ریحان، محقق، نسخ و کوفی نگاشته شده که علاوه بر آیاتی از جزء سی‌ام قرآن کریم، اسماء جلاله و متبرکه نیز در میان این قاب‌های ماندگار جلوه‌ای از هنر فاخر ایرانی را به تماشا گذاشته است. این نمایشگاه بهانه‌ای شد تا با این هنرمند خوشنویس گفتگویی داشته باشیم.

چگونه وارد عرصه هنر خوشنویسی شدید؟

از نوجوانی علاقه خاصی به هنر داشتم و در خانواده‌ای زاده شدم که هنر در آن از ارزش و اعتبار زیادی برخودار بود. مادرم بانو«ابو عطا» نام داشت که در محضر استاد «عیسی بهادری» بر روی نقش و طرح ‌های قالی کار می‌کرد و همزمان با استاد «فرشچیان» مسئولیت فرش بافی را بر عهده داشت و آثار و دست بافته‌های او هم‌اکنون در موزه‌های مختلف جهان وجود دارد؛ به همین مناسبت هر کدام از فرزندان او به هنر علاقه‌مند شدند. برادر بزرگم در رشته مرمت آثار تاریخی در ایتالیا درس خواند و مدت ۳۰ سال عهده‌دار آثار و ابنیه تاریخی بود من نیز در ابتدا تابستان‌های خود را در کنار برادرم در این مکان‌ها می‌گذراندم و به آثار خوشنویسی علاقه‌ فراوان داشتم و به همین سبب به این عرصه ورود پیدا کردم.

چه اساتیدی داشتید و تاثیر مدام یک بر هنر شما بیشتر بود؟

زنده یاد استادان «حبیب‌الله فضائلی»، «عبدالصمد صمدی» و «سید محمد حسینی موحد» از استادانی هستند که افتخار دارم در محضرشان به فراگیری این هنر پرداختم. استاد حبیب‌الله فضائلی ارزشمند ترین فردی است که نقش بسیاری در زندگی‌ام داشته. رابطه‌ای که با ایشان داشتم از رابطه استاد و شاگردی فراتر بود و رابطه‌ای معنوی میان ما ایجاد شده بود. ایشان به خاطر بزرگترین دائره‌المعارف خط ایران، در سال ۱۳۵۲ موفق به کسب جایزه کتاب سال شد و نه تنها خوشنویسی را به من آموخت بلکه معلم اخلاق من نیز بود. و از افتخاراتم این است که آثارم را در کنار آثار این ایشان به نمایش گذاشتم. و مقدمه یکی از کتاب‌هایی که تاکنون منتشر کرده‌ام با عنوان «مهاجران آفتاب» با خط ایشان است.

کمی درباره آثار به نمایش در آمده در نمایشگاه « سروش آسمانی» توضیح دهید.

معتقدم وظیفه هر مسلمانی است که به ترویج مفاهیم کلام خدا بپردازد، به همین دلیل من در قالب نگارش به این امر پرداختم و هم‌اکنون در حال کتابت قرآن کریم هستم که جزء سی‌ام آن در این نمایشگاه به نمایش در آمده. با توجه به اینکه هنر خوشنویسی در زمینه خطوط محقق و ریحان مدت هاست مهجور مانده، به بازخوانی، بازنویسی و ارائه این خط زیبای ایرانی و معرفی دوباره آن پرداختم که به لحاظ حس زیباشناختی در هنر ایران زمین یکی از گونه‌های نادر خوشنویسی است.

بخشی از این نمایشگاه به کارهایی با عنوان «لایه چینی» اختصاص دارد، در مورد این آثار توضیح دهید.

« لایه چینی» یعنی چیدن لایه‌ها روی یکدیگر؛ این هنر در دوران صفویه مورد توجه زیادی بوده و سال‌هاست که به دست فراموشی سپرده شده است. این هنر را می‌توانید در نقاشی‌های عمارت چهل ستون بیابید. در پژوهش‌هایی که درباره این هنر داشتم متوجه شدم از ترکیب موادی چون عسل، گل مل، شیره انگور، سفیده تخم مرغ و زاج در طی عملیاتی لایه چینی را می‌ساختند و برای ثبات آن از یک لایه طلا استفاده می‌کردند که من سعی کردم به جای گل و بوته ، خوشنویسی را وارد این کار کردم که در بخشی از آثار این نمایشگاه عرضه شده است.

چگونه دیگر هنرمندان می‌توانند با نحوه ساخت لایه چینی آشنا شوند؟

چهار سال پیش کتابی با عنوان «سروش آسمانی» تالیف کردم و نحوه ساخت و تهیه لایه‌ چینی را با ذکر نمونه‌هایی در آن تشریح کردم. این کتاب مورد توجه دانشکده هنر ومعماری قرار گرفت و هم‌اکنون نیز به عنوان فرم و متد از آن استفاده می‌شود.

اصولا نگاه شما به مقوله هنر و زبان بین‌المللی آن چگونه است؟

غیر از هنر که تاج سر آفرینش است/ دوران هیچ منزلتی پایدار نیست… بنیاد هنر در فضای بسیار لایتناهی تعبیر و تفسیر می‌شود و به اندازه افرادی که در روی کره زمین وجود دارد این تعاریف و تعابیر مختلف است. اما آنچه در ذهن و جان من از هنر وجود دارد خلق یک اثر تازه ‌است.

آثار یک هنرمند چگونه ماندگار می‌شود؟

معتقدم هنرجویان تا زمانی باید از استادانشان تقلید کنند که در حال فراگیری مفردات و اسلوب هنری هستند اما هنگامی که شخصیت هنری‌شان شکل گرفت باید مسیر تازه‌ای را بیابند و به خلق آثار نو و جدید بپردازند. قطعا آثاری ماندگار خواهد شد که تکراری در آن وجود نداشته باشد.

نمایشگاه «سروش آسمانی» در موزه هنرهای معاصر فلسطین تا ۵ بهمن میزبان علاقه‌مندان به هنر خوشنویسی است که می‌توانند برای بازدید از این نمایشگاه به نشانی میدان فلسطین، خیابان شهید برادران مظفر، تقاطع خیابان بزرگمهر، شماره ۷۴ مراجعه نمایند. ساعات بازدید از این نمایشگاه به غیر روزهای تعطیل «شنبه تا چهارشنبه» ساعت ۱۰ بامداد تا ۱۷ و روزهای پنجشنبه ساعت ۱۰ تا ۱۵ است.

غلامرضا راه‌پیما متولد سال ۱۳۳۹ است. وی در محضر اساتیدی چون زنده یاد حبیب‌الله فضائلی، عبدالصمد صمدی و محمد حسینی موحد خوشنویسی را آموخت. راه‌پیما دارای نشان درجه یک هنری و فارغ‌التحصیل انجمن خوشنویسان ایران است. این هنرمند دارای مدرک کارشناس ارشد و دانش‌آموخته رشته گرافیک بوده و عضویت در کمیته بین‌الملل موزه‌های جهان(ایکوم)، عضو دائم و پیوسته موزه‌های شرق آسیا، عضو شورای ارزشیابی هنری نخبگان شاهد، عضو سرای اهل قلم، مدرس دانشگاه، عضو هیئت مدیره انجمن دوستی ایران، صربستان و مونته نگرو را در کارنامه فعالیت‌های خود دارد. راه‌پیما تاکنون در ده‌ها نمایشگاه داخل و خارج شرکت داشته و جوایز مختلفی را از سراسر جهان از آن خود کرده است.