مطلب پیش رو، درباره هنرمندی از نسل معاصر فلسطینی، هبه زقوت است که در جریان حمله اسرائیل به غزه با فرزاندش به شهادت رسید. شور زندگی در چشمانش هویداست، مهربانی در لبخندش نقش بسته و آثار رنگارنگش، امید را به تصویر می‌کشد. اما امروز که از او یاد می‌کنیم با کودکان خردسالش زیر خراورها خاک آرمیده است. هبه زقوت (Heba Zagout)، هنرمند فلسطینی که در ۱۳ اکتبر سال ۲۰۲۳ در جریان حمله اسرائیل به غزه به شهادت رسید و رویای صلح و آزادی وطنش را با آثارش به میراث گذاشت. هبه زقوت در سال ۱۹۸۴ در اردوگاه پناهندگان البریج در غزه متولد شد. از سنین بسیار پایین به هنر علاقه نشان داد. در سال ۲۰۰۳ دیپلم طراحی گرافیک خود را از کالج غزه دریافت کرد. سپس در دانشگاه الاقصی در رشته هنرهای زیبا تحصیل کرد و ۴ سال بعد در سال ۲۰۰۷ فارغ‌التحصیل شد. پس از فارغ‌التحصیلی شروع به نقاشی در مورد مسائل فلسطین، به ویژه شهر اورشلیم، کرد. «کریس ویتمن، نماینده حقوق بشر آلمان، به میدل ایست آی گفت: «او توانست هر آنچه را که فلسطینی بودن به آن معنا می‌دهد، در خود جای دهد و قلب و روح خود را در هنر جاری کند. بسیاری از مردم جذب نقاشی‌های او می‌شدند که سفری به شهرها و روستاهای فلسطین بود.»۱

میتری راهب، کشیش مسیحی اهل بیت لحم و بنیانگذار مرکز هنری دار کلیما که زقوت اغلب به آن سر می‌زد، گفت: «کار او هم در غزه و هم در کرانه باختری محبوب بود.»

او در سال ۲۰۲۱ در مصاحبه‌ای با روزنامه آرت نیوزپیپر اعلام کرد: «هنر به عنوان درمانی برای بیان پویایی غزه است که از سیاست فراتر می‌رود. خلق هنر برای اهالی غزه راهی برای بازنمایی واقعیت خود و روایت داستان‌هایشان است.»

هبه زقوت هر زمان که روی بوم نقاشی می‌کشید، رویای آزادی را در سر می‌پروراند. او به عنوان یک مربی و هنرمند، زندگی خود را وقف مستندسازی میراث و تاریخ فلسطین کرد، در حالی که این میراث با حذف و تهدید بی‌پایان تحت اشغال اسرائیل مواجه بود.

آثار او عمیق، سرشار از زیبایی و جزئیات بودند و اغلب روح مردم فلسطین را روایت می‌کردند. آنها عناصر نمادینی مانند خانه‌ها، مزارع، فعالیت‌های روزانه، درختچه‌ها و درختان، مساجد و کلیساهای فلسطینی را در خود جای داده بودند و بر لزوم حفظ هویت فلسطینی در مواجهه با سختی‌ها تأکید می‌کردند. با این حال، عشق و تعهد بی‌دریغ او به خانواده‌اش، حتی از اشتیاق او به نقاشی نیز بیشتر بود.

زقوت در ویدئویی که دو هفته قبل از مرگش منتشر کرد، اظهار داشت که در هنر امکان ارسال پیام به جهان خارج از طریق بیان آرمان فلسطین و هویت خود را یافته است.

آخرین جمله‌ای که این نقاش مبارز مسلمان در صفحۀ فیسبوکش -سه روز قبل از شهادتش- نوشته این است: «خدایا، دل‌های شکسته از جدایی را به تو می‌سپاریم. خدایا، دل‌های شکسته‌ ما را التیام بخش و ما را به قضا و قدر خود صبور گردان. پروردگارا، با ما باش، ما را تقویت کن، صبر ما را زیاد کن و به خاطر صبرمان به ما پاداش بده. خدایا، دل‌های ما را به هم پیوند بده، زیرا آنها نمی‌توانند قوی باشند یا به کسی جز تو تکیه کنند.»۲

در میان آثار زقوت، به اثری بر می‌خورید، زنی غمگین را نشان می‌دهد که کبوتری از صلح را در دست دارد و این عبارت را در آن آورده است: «ما همیشه در زندگی خود به دنبال امنیت هستیم. شاید آن را در عشق بیابیم، اما به جستجو ادامه خواهیم داد.»

همچنین، می‌توانید پرتره‌هایی را ببینید که کلیدی را در دست دارند: نماد امید فلسطینیان که نمایانگر میلیون‌ها نفری است که از خانه‌های خود رانده شده‌اند و آرزوی بازگشت به خانه را دارند.

در حال حاضر، بسیاری از تحسین‌کنندگان آثار او، بسیاری از نقاشی‌های او را در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند و میراث او را زنده نگه می‌دارند.

منبع: 

۱-مجله آنلاین ۹۷۲+

۲- مجله آنلاین میدان آزادی

ترجمه و ویرایش: مولود زندی‌نژاد