در پی خشونت‌هایی که در دو سال اخیر در غزه روی داد، هنرمندان بسیاری از سراسر جهان واکنش نشان دادند. وبگاه هایپرآلرژیک این رویدادهای هنری را به مناسبت روز جهانی همبستگی با مردم فلسطین، مرور کرده است. گرچه وقایعی که توسط این وبگاه مرور شده، تنها بخش کوچکی از فعالیت‌های بشردوستانه هنرمندان در جهان غرب است و ممکن است برخی اوقات به درستی بیان نشده یا به بی‌راهه رفته باشد، اما نشان از بیداری جهانی دارد. با هم این گزارش را می‌خوانیم:

هایپرآلرژیک نگاهی به گذشته و به جلوه‌های بصری‌ای که این جنبش را تعریف می‌کردند، می‌اندازد، چرا که فلسطینی‌ها پس از توافق آتش‌بس موقت، به منطقه ویران‌شده بازمی‌گردند.

عیسی فارفان Isa Farfan ، رئا نیار Rhea Nayyar

۲۷ نوامبر ۲۰۲۵

در طول ۱۵ ماه گذشته، هنرمندان علیه حملات اسرائیل به غیرنظامیان در غزه بسیج شده‌اند، حملاتی که سازمان‌هایی از جمله عفو بین‌الملل و دیده‌بان حقوق بشر آن را با نسل‌کشی مطابقت داده‌اند. پس از چندین تلاش ناموفق، اسرائیل و حماس با یک توافق آتش‌بس دوجانبه که از روز یکشنبه ۱۹ ژانویه به اجرا درآمد، موافقت کردند. در مرحله اولیه، توقف حملات اسرائیل به غزه به مدت شش هفته پیش‌بینی شده بود. طبق گزارش‌ها، این توافق اجازه ورود کمک‌های بشردوستانه به نوار غزه را می‌دهد، زیرا فلسطینی‌ها اجازه بازگشت به محل سکونت خود را دارند و گروگان‌های اسرائیلی و زندانیان فلسطینی به تدریج آزاد خواهند شد. توافق آتش‌بس مورد حمایت ایالات متحده که هنوز هم شکننده است، با گذشت هر روز، نشان دهنده یک وقفه موقت در هجوم خشونت و ویرانی در سراسر غزه است. روز دوشنبه ۲۷ ژانویه، ده‌ها هزار نفر از آوارگان غزه شروع به بازگشت به شمال کردند.

هنرمندان در تلاش بین‌المللی خود برای آتش‌بس دائمی، زبان‌های بصری را برای مطالبه قطع سرمایه‌گذاری‌های نهادی از اسرائیل و پایان دادن به خشونت علیه فلسطینیان در غزه و کرانه باختری اشغالی توسعه داده‌اند. بسیاری از آنها در حمایت عمومی خود از فلسطین، فرصت‌های شغلی متحول‌کننده زندگی را از دست داده‌اند یا از آنها محروم شده‌اند که این امر بر اهمیت جامعه، همبستگی و آزادی هنری در بخش وسیع‌تر فرهنگ تأکید دارد.

در زیر برخی از تأثیرگذارترین لحظات اعتراض هنری برای غزه از اکتبر ۲۰۲۳ آمده است.

لحاف «از اشغال تا آزادی»

صدها معترض در ماه مارس گذشته به روی پله‌های موزه هنر متروپولیتن رفتند تا یک لحاف مشترک عظیم متشکل از تقریباً ۷۰ مربع بوم نقاشی شده توسط هنرمندان در حمایت از فلسطین را باز کنند. این پروژه مشترک با عنوان «از اشغال تا آزادی» که از لحاف یادبود ایدز پروژه NAMES الهام گرفته شده بود، با راهنماهای موزه چاپ شده سفارشی نیز همراه بود که توجه را به پیوندهای متولیان و اهداکنندگان موزه متروپولیتن با خشونت اسرائیل جلب می‌کردند.

این اقدام کمتر از یک هفته پس از آن صورت گرفت که بیش از ۱۵۰ نفر از کارکنان موزه متروپولیتن نامه‌ای سرگشاده را امضا کردند و از مکس هولاین، مدیر و مدیرعامل موزه، خواستند بیانیه‌ای در حمایت از آتش‌بس و رسیدگی به حملات اسرائیل به غزه صادر کند. بیانیه‌های ناشناس هنرمندان مربع‌های اصلی را می‌توانید اینجا بیابید.

مثلث همبستگی با غزه (ACT UP)

ائتلاف ایدز برای آزادسازی قدرت، که بیشتر با نام ACT UP شناخته می‌شود، تحریم فرهنگی اسرائیل را در ۲۳ ژانویه ۲۰۲۴ – سی و سومین سالگرد تظاهرات تاریخی نیویورک علیه دخالت ایالات متحده در جنگ خلیج فارس – اعلام کرد. شان اسکارسیگا، هنرمند چند رشته‌ای ساکن بروکلین از سازمان هنری Visual AIDS، موتیف مثلث صورتی «سکوت = مرگ» ACT UP را به شکلی بازسازی کرد که شبیه یک برش هندوانه در همبستگی با غزه باشد.

اسکارسیگا در آن زمان به هایپرآلرژیک گفت: «تصویر سکوت = مرگ در زمان خلقش مردم را عصبانی کرد، اما مؤثر بود و اکنون به نمادی نمادین از چگونگی شکست ما در بحران جاری ایدز توسط دولت‌های جهان تبدیل شده است.» اسکارسیگا و این سازمان توجه را به تهدید کاهش بودجه فدرال برای تحقیقات HIV در کنار میلیاردها دلار آمریکا که برای هزینه‌های نظامی در اسرائیل کنار گذاشته شده است، جلب کردند و پیام اصلی ACT UP را تکرار کردند: «بهداشت و درمان را تأمین مالی کنید، نه جنگ! آتش‌بس دائمی همین حالا!»

پیش از آنکه معترضان دانشجویی تالار همیلتون دانشگاه کلمبیا را اشغال کنند، که بعداً در آوریل ۲۰۲۴ توسط اداره پلیس نیویورک مورد حمله قرار گرفت، گروهی متشکل از حدود ۷۰ هنرمند سخت مشغول خلق تابلوهایی بودند که قرار بود نمایانگر جنبش اعتراضی سراسری دانشگاه باشد. تصاویر بنر «تالار هند» که یک ساختمان دانشگاهی را به یادبود هند ریجاب، کودک فلسطینی که در اوایل سال ۲۰۲۴ توسط نیروهای اسرائیلی کشته شد، تبدیل کرد، به طور گسترده تکثیر شد و این اقدام الهام‌بخش آهنگی به همین نام توسط رپر مکلمور شد.

لیال، دانشجوی کارشناسی دانشگاه کلمبیا وابسته به شاخه هنری «عدم تبعیض نژادی» دانشگاه کلمبیا، در ماه ژوئن به هایپرآلرژیک گفت: «صحبت کردن از طریق آثار هنری در تابلوهایمان بهترین راه برای بیان و تأکید پیام ما به طور واضح، مختصر و بدون نیاز به فیلتر یا ویرایش است.» دانشجویان همچنین از یک بنر «منطقه آزاد» برای نامگذاری محل کمپ خود استفاده کردند، که یادآور اعتراضات حقوق مدنی دانشجویی دانشگاه در سال ۱۹۶۸ است.

بیانیه‌ای تکان‌دهنده درباره مادرانگیِ پراسترس در غزه

دو روز پس از سالگرد حمله ۷ اکتبر حماس و آغاز حملات اسرائیل به غزه، گروه فعال بریتانیایی «تقاضای جوانان» با تغییر موقت ظاهر یکی از نقاشی‌های پابلو پیکاسو در گالری ملی لندن، تظاهراتی در حمایت از فلسطین برگزار کرد. جای هالای و دوشنبه-مالاچی روزنفلد، فعالان، برچسب بزرگی از یک زن فلسطینی گریان و پسر خردسالش را که صورتش غرق در خون بود – عکسی که توسط علی جادالله، روزنامه‌نگار ساکن غزه، پس از حملات هوایی اسرائیل به بیمارستان الشفا گرفته شده بود – به شیشه محافظ تابلوی «مادری (La Maternité)» (۱۹۰۱) پیکاسو چسباندند.

روزنفلد در یک بیانیه ویدیویی گفت: «می‌خواهم دنیا بداند که این به نام یهودیان نیست و می‌خواهم شاهد یک فلسطین آزاد باشم. وقتی [نخست‌وزیر] کی‌یر استارمر می‌گوید بریتانیا در کنار اسرائیل ایستاده است، اشتباه می‌کند. ما به خوبی می‌دانیم که این یک نسل‌کشی است، نه «دفاع از خود»، و ما به عنوان مردم بریتانیا می‌گوییم که دیگر بس است.»

هزاران نفر در اعتراض به «آیپک را نابود کنید» از اعضای حزب لردهای جوان حمایت کردند

با الهام از «حمله تاریخی لردهای جوان به زباله‌ها» در سال ۱۹۶۹، هزاران نفر از فعالان و متحدان «صدای صلح یهودیان» (JVP) در ۲۲ فوریه ۲۰۲۴ از مقر سازمان ملل متحد تا دفتر کمیته امور عمومی آمریکا و اسرائیل (AIPAC) در میدتاون، در منهتن راهپیمایی کردند. این راهپیمایی که دو روز قبل از آن با سومین وتوی متوالی ایالات متحده علیه پیش‌نویس قطعنامه آتش‌بس شورای امنیت سازمان ملل متحد آغاز شده بود، از حکیم جفریز، نماینده کنگره و همچنین سناتورهای چاک شومر و کرستن گیلیبرند خواست تا «آیپک را کنار بگذارند»، اشاره‌ای به تظاهرات نمادین لردهای جوان علیه خدمات بهداشتی ناکافی که جوامع پورتوریکویی و لاتین‌تبار در شهر نیویورک را تحت تأثیر قرار داده بود. سازمان‌دهندگان JVP با حروف قرمز بزرگی که روی آن نوشته شده بود «آیپک را تخلیه کنید» و ده‌ها کیسه زباله قرمز مزین به همین پیام، راهپیمایی را از دفتر مرکزی این سازمان به سمت دفتر شومر و گیلیبرند رهبری کردند، جایی که ده‌ها معترض یهودی در لابی تحصن کردند و ۱۸ نفر پس از امتناع از تخلیه دستگیر شدند.

توضیح: (کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل ( American Israel Public Affairs Committee) مشهور به اِی‌پَک (AIPAC)، یکی از بزرگ‌ترین و قدرتمندترین گروه‌های لابی گری در آمریکا است. این گروه با بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ عضو، هر ساله میلیون‌ها دلار خرج سرمایه‌گذاری برای تاثیر گذاشتن بر جریان‌های سیاسی آمریکایی می‌کند و همیشه برای دلپذیر کردن واقعیت‌ها و اولویت‌های اسرائیل، بر سیاست‌های دولتی و قانونگذاری اِعمال نفوذ می‌کند.

اِی‌پَک (AIPAC)، در یک شرایط ناخوشایند متولد شد. اِی‌پَک (AIPAC) در پی کشتار مردم یک روستای فلسطینی به دست اسرائیلیان و برای توجیه جنایت‌ها و بهبود وجهه اسرائیل در دنیا تاسیس شد.)

صفحات گسترده جنایات نیویورک (جنگ)

در اعتراض به پوشش خبری مرتبط این نشریه از ۷ اکتبر، حدود ۱۵۰ فعال دفتر مرکزی نیویورک تایمز در مرکز شهر را تصرف کردند و حدود ۴۰۰۰ برگه چاپی سفارشی از «جنایات جنگی نیویورک» را توزیع کردند – که هر کدام با بیش از ۲۶۰۰ نام غیرنظامی فلسطینی و ۳۵ روزنامه‌نگار کشته‌شده در بمباران نوار غزه توسط اسرائیل بین ۷ اکتبر و ۹ نوامبر ۲۰۲۳ پوشیده شده بود. آن‌ها نام ۱۴ عضو هیئت تحریریه نیویورک تایمز را خواندند و فریاد زدند «دست‌هایتان به خون آلوده است»، قبل از اینکه خواندن نام غیرنظامیان و روزنامه‌نگاران را آغاز کنند که حدود یک ساعت طول کشید تا پلیس به محل برسد.

این اولین بخش از چندین بخش «جنایات جنگی نیویورک» بود – که اکنون یک نشریه دوماهنامه‌ای است که از جانبداری ادعایی نیویورک تایمز نسبت به ارتش اسرائیل انتقاد می‌کند و از مشترکین می‌خواهد عضویت خود را در این رسانه لغو کنند. نسخه‌های این روزنامه که توسط نویسندگان مخالف جنگ علیه غزه منتشر می‌شود، اغلب در تظاهرات مختلف طرفدار فلسطین در سراسر شهر یافت می‌شوند.

اثر هنری «حنظله آزادی»

ریدیککولوز، یک هنرمند اردنی-آمریکایی که در نیویورک زندگی و کار می‌کند، نقاشی خود از مجسمه آزادی در سال ۲۰۲۳ را با الهام از حنظله، کارتونیست سیاسی فلسطینی ناجی العلی، از یک پناهنده ۱۰ ساله که پشتش به بیننده است، طراحی کرده است. العلی در همان سنی بود که مجبور به ترک فلسطین شد و تصریح کرد که حنظله در زمان منجمد شده است و تنها زمانی که فلسطینی‌ها بتوانند به سرزمین مادری خود بازگردند، رو به جهان خواهد کرد.

در این اثر هنری، ریدیککولوز مجسمه آزادی، نمادی از آزادی آمریکایی، را در حالی که چفیه به سر دارد و مانند حنظله ژست گرفته است، به تصویر می‌کشد. ریدیککولوز در ایمیلی در ژانویه گذشته به هایپرآلرژیک گفت: «ژست صلح‌طلبانه قرار دادن دستانتان پشت سرتان در حالی که دنیایتان در شعله‌های آتش می‌سوزد، تجسم مقاومت فلسطینیان است.»

بنر «فلسطین آزاد» بر روی کرکره‌های موزه هنر مدرن نصب شد

«تابلوی اعتراض ممنوع» (۲۰۲۳) در گالری هوم نیویورک

هراگ وارطانیان، سردبیر هایپرآلرژیک، «تابلوی اعتراض ممنوع» (۲۰۲۳) را برای گالری HOME، یک فضای نمایشگاهی ویترینی که قبلاً توسط ویلیام چان در خیابان گرند منهتن اداره می‌شد، خلق کرد. وارطانیان در ابتدا قصد داشت روی اثری درباره محاصره آرتساخ کار کند. «متأسفانه، جمهوری آذربایجان در سپتامبر ۲۰۲۳ به بیش از ۱۰۰۰۰۰ ساکن بومی حمله کرد و آنها را بیرون راند و برای اولین بار در تاریخ ثبت شده، این منطقه را از جمعیت ارمنی خود خالی کرد.» او در نهایت تصمیم گرفت «تابلوی اعتراض ممنوع» را به نمایش بگذارد و این نقاشی دیواری را «درباره چیزهایی در جوامع دموکراتیک توصیف کرد که اغلب به دلایل مختلف محدود و ممنوع می‌شوند.»

چان در ایمیلی به هایپرآلرژیک گفت که این چیدمان در اکتبر ۲۰۲۳ به اوج خود رسید، زمانی که «هرگونه انتقادی از حمله اسرائیل با واکنش شدید مواجه شد.»

چان گفت: «اندازه و دسترسی در سطح خیابان، همراه با ترافیک بالا، این اثر را به یکی از قدرتمندترین و تأثیرگذارترین بیانیه‌ها در مورد ۷ اکتبر و پیامدهای آن تبدیل کرد.»

۲۰،۰۰۰ خشخاش در بورس نیویورک

در ۱۵ دسامبر ۲۰۲۳، گروهی متشکل از نزدیک به ۳۰ هنرمند و فعال، حدود ۲۰ هزار گل خشخاش کاغذی را در مقابل بورس نیویورک در منهتن جنوبی قرار دادند. هر گل خشخاش نمادی از افزایش تعداد کشته‌شدگان در غزه در سومین ماه بمباران اسرائیل بود. یکی از هنرمندان به هایپرآلرژیک گفت که این نمایش اشاره‌ای به اثر «بدون عنوان (پرتره راس در لس‌آنجلس)» اثر فلیکس گونزالس-تورس است که شامل ۱۷۵ پوند آب‌نبات بسته‌بندی شده، معادل وزن متوسط ​​یک مرد بالغ، بود و در سال ۱۹۹۱، سالی که شریک هنرمند، راس لیکاک، بر اثر عوارض ایدز درگذشت، خلق شد.

آریل فریدلندر، هنرمند و عضو «صدای یهودیان برای صلح» و «ACT UP»، در دسامبر ۲۰۲۳ به هایپرآلرژیک گفت: «نمایش عمومی این خشخاش‌های کاغذی دست‌ساز برای یادآوری آن احساس فقدان است. و همچنین یک تراژدی دیگر که توسط دولت تایید شده است.» گل خشخاش همچنین نمادی از فلسطین است و در سایر اقدامات اعتراضی، از جمله در جریان اخلال در مراسم افتتاحیه گالری پیس، هنرمند اسرائیلی، مایکل راونر، در ماه مارس گذشته، به آن اشاره شده است.

پرتره بریده شده آرتور جیمز بالفور

مارس گذشته، یکی از فعالان گروه «اقدام فلسطین» پرتره‌ای از آرتور جیمز بالفور، نخست وزیر سابق بریتانیا و نویسنده اعلامیه بالفور در سال ۱۹۱۷ را پاره کرد و با اسپری رنگ روی آن نقاشی کشید. این اعلامیه حمایت بریتانیا از «تأسیس خانه ملی برای یهودیان در فلسطین» را ترسیم می‌کرد. این معترض پیش از استفاده از چیزی که به نظر می‌رسید یک کاتر باشد، روی صورت پرتره سال ۱۹۱۴ اثر فیلیپ د لازلو رنگ قرمز پاشید و سپس با استفاده از چیزی که به نظر می‌رسید یک کاتر جعبه‌ای باشد، سندی را که بالفور در نقاشی در دست دارد، حک کرد.

این گروه در بیانیه‌ای اعلام کرد: «بریتانیایی‌ها راه را برای روز نکبت هموار کردند و شبه‌نظامیان صهیونیست را برای پاکسازی قومی بیش از ۷۵۰ هزار فلسطینی، نابودی بیش از ۵۰۰ روستا و قتل عام بسیاری از خانواده‌ها آموزش دادند.»

منبع: hyperallergic